2 . همدردى در زهد اسلامى ، زاهد زهد مىورزد كه ايثار كرده باشد ، زهد مىورزد كه همدردى كرده باشد . همدردى يكى ديگر از اهداف زهد اسلامى است . يك انسان در مقامى كه برايش مقدور است بايد ايثار كند ، ولى گاهى كار به جايى مىرسد كه از ايثار هم كارى ساخته نيست . در شرايطى زندگى مىكند كه مردم بينوا آنقدر زياد و فراوانند كه او نمىتواند با دادن لباسى كه مىپوشد ، آنها را بپوشاند ، يا با دادن غذاى خود ، آنها را سير كند و يا با بخشيدن پولى كه در جيب خودش دارد آنها را متمكّن كند . از اينها گذشته است . جامعه‌اى است فقير و مفلوك و بيچاره كه در گوشه‌هاى مملكت ، مردم نان جو هم گيرشان نمىآيد . يك وقتى مىگفتند در سيستان بچه‌ها را روزها مثل حيوان در صحرا رها مىكنند تا علف بخورند . از يك نفر كه در چنين جامعه‌اى است چه كارى ساخته است ؟ تنها يك كار ساخته است : همدردى كردن . فقط مىتواند بگويد حالا كه برادرانم ندارند بخورند ، من چرا بخورم ؟ حالا كه برادرانم ندارند بپوشند ، من چرا لباس فاخر بپوشم ؟ به عبارت ديگر حالا كه قادر نيست كمك مادى كند و ديگران را از فقر و مسكنت برهاند ، با همدردى كردن كمك روحى به آنها مىرساند . همين مقدار كه مىتوانم ، به آنها كمك روحى مىكنم نه كمك جسمى . ايثار كمك مادى است . اين هم خودش فلسفه‌اى است . باز در كلمات على عليه السلام كه اول زاهد جهان است اين فلسفه را مىبينيم كه على عليه السلام زاهدِ باهدف است . او مخصوصاً وظيفهء پيشوايان امّت مىداند كه با ديگران حداقل همدردى كنند ؛ يعنى اگر نمىتوانند به آنها كمك مادى كنند ، كمك روحى بكنند . چون چشم ضعيفان به پيشوايان امّت است . على عليه السلام مىگفت من نمىخورم تا همين مقدار بتوانم به روح ضعفاى امّت خودم كمك كنم و بگويم اگر شما نداريد بخوريد من هم كه دارم ، نمىخورم تا مثل شما باشم . حديث على عليه السلام در فلسفهء زهد از كلمات خود آن حضرت است : انَّ اللَّهَ جَعَلَنى اماماً لِخَلْقِهِ ، فَفَرَضَ عَلَىَّ التَّقْديرَ فى نَفْسى مَطْعَمى وَ مَشْرَبى وَ مَلْبَسى كَضُعَفاءِ النّاسِ ، كَىْ يَقْتَدِىَ الْفَقيرُ بِفَقْرى وَ لايُطْغِىَ الْغَنِىَّ غِناهُ « 1 »

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 / ص 227 .